استان فارس یکی از رویشگاه های طبیعی چندین گونه گلابی وحشی در ایران می باشد، ولی اطلاعات کمی در مورد جنبه های مختلف رشد این گونه ها وجود دارد. جهت احیای جنگل ها، جنگل کاری و استفاده از گونه های گلابی وحشی به عنوان پایه برای ارقام تجاری گلابی ضرورت دارد تا تکثیر آن به وسیله بذر مورد بررسی قرار گیرد. به منظور از بین بردن رکود بذر، جوانه زنی و رشد دانه رست، ژنوتیپ های سه گونه مختلف گلابی وحشی شامل انچوچک با نام علمی Pyrus glabra، هرمو با نام علمی Pyrus syriaca و نه هرمو نه انچوچک که احتمالا دورگه طبیعی هرمو و انچوچک (Pyrus syriaca × Pyrus glabra) می باشد، این پژوهش بعمل آمد. آزمون قوه نامیه و خراش دهی شیمیایی بذر با استفاده از بذرهای ژنوتیپ 11 بذر انچوچک Pyrus glabra انجام گردید. نتایج آزمون تعیین قوه نامیه (Viability) با استفاده از تترازولیوم یک درصد نشان داد که صددرصد بذرها زنده بودند. بر اساس نتایج آزمون رویان جدا شده، درصد جوانه زنی رویان های سرمادهی مرطوب شده بیشتر از رویان های سرمادهی مرطوب نشده بود. خراش دهی بذر با اسید سولفوریک غلیظ تاثیری روی از بین بردن رکود نداشت. نتایج سرمادهی مرطوب بذرهای 11 ژنوتیپ (هر درخت به عنوان یک ژنوتیپ) گونه های مختلف گلابی وحشی در مدت زمان های 0، 15، 30، 45 و 60 روز نشان داد که تیمار 60 روز سرمادهی بهترین تیمار برای رفع رکورد بذر بود. بین بذرهای منشا گرفته از درختان مختلف سه گونه گلابی وحشی از نظر واکنش به مدت زمان سرمادهی مرطوب تفاوت معنی دار وجود داشت. زمان های مختلف سرمادهی مرطوب روی رشد دانه رست های انچوچک تاثیر داشت و 45 روز سرمادهی مرطوب در مقایسه با سایر تیمارها روی رشد زیر لپه و وزن تر شاخساره موثرتر بود. در مجموع می توان نتیجه گیری کرد که سرمادهی مرطوب به مدت 60 روز بهترین تیمار برای شکستن رکود و جوانه زنی بذر گونه های گلابی وحشی مورد بررسی در این پژوهش بود.

دمای بالا و دود حاصل از آتش زدن بقایای گیاهی بر رفتار بذر علف های هرز در بانک بذر خاک موثر است. ازاین رو، این تحقیق با هدف بررسی اثر دود حاصل از سوختن بقایای کلزا  بر رکود و جوانه زنی بذر کنجد شیطانی انجام شد. این آزمایش روی بذر تازه و پس رس شده به مدت 6 ماه[1] انجام شد. در آزمایش اول، جوانه زنی بذرهای تازه و شش ماه پس رس شده در دماهای 15، 20، 25، 30، 35 و 40 درجه سلسیوس در شرایط نور و تاریکی بررسی شد. در آزمایش دوم، بذرهای کنجد شیطانی به مدت 5 و 10 دقیقه در دماهای 80، 100، 120 و 150 درجه سلسیوس پیش تیمار شدند و در ادامه، جوانه زنی آن ها در دمای 30 درجه سلسیوس بررسی گردید. در آزمایش سوم، اثر دود بر جوانه زنی بذرهای تازه و پس رس شده به سه روش عصاره دودی، دودآب و ذرات دودی مورد بررسی قرار گرفت. بذرهای تازه کنجد شیطانی در هیچ دمایی جوانه نزدند، اما جوانه زنی بذرهای پس رس شده در دمای 30 درجه سلسیوس، 92 درصد بود. پیش تیمار بذرهای پس رس شده با دماهای 100، 120 و 150 درجه سلسیوس سبب توقف کامل جوانه زنی شد. هر سه نوع تیمار دودی اثرات مثبتی بر رکود و جوانه زنی بذر کنجدشیطانی داشتند. ترتیب اثرات مثبت تیمارهای دودی، به صورت ذرات دودی > دودآب > عصاره دودی بود. [1]. در این تیمار بذرها بعد از برداشت به مدت 6 ماه در دمای اتاق (20 درجه سلسیوس) نگهداری شدند و سپس در آزمایشات مختلف به کار رفتند..

در این مطالعه روش های مختلف شکستن رکود بذر در تمرهندی (Tamarindus indica L.) مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار انجام شد. تیمارها شامل آب مقطر (24 ساعت)، آب گرم 80 درجه سانتی گراد (5 دقیقه)، نیترات پتاسیم 1 و 2% (24 ساعت)، اسید سولفوریک 50% (10 دقیقه)، اسید سولفوریک 98 درصد (5 دقیقه) و شاهد (بدون تیمار) بودند. نتایج نشان داد بیشترین درصد (66/81%) و سرعت جوانه زنی (61/1 بذر در روز) در تیمار اسید سولفوریک 98 % به مدت 5 مشاهده شد. کمترین میانگین زمان لازم برای جوانه زنی در تیمار بذرها با اسید سولفوریک 98% به مدت 5 دقیقه (62/16 روز) و پس از آن نیترات پتاسیم 1% به مدت 24 ساعت بدست آمد. بیشترین شاخص قدرت بذر در تیمار بذرها با اسید سولفوریک 98% به مدت 24 ساعت بدست آمد که اختلاف معنی داری با تیمارهای اسید سولفوریک 50 % برای 10 دقیقه و نیترات پتاسیم (1 و 2 %) برای 24 ساعت نداشت. پیش تیمار آب مقطر و آب گرم در بهبود جوانه-زنی بذر تمرهندی کارآیی چندانی نداشتند. بیشترین تعداد برگ، طول ساقه و ریشه، وزن تر و خشک ساقه و ریشه در تیمار نیترات پتاسیم 1% و پس از آن نیترات پتاسیم 2% به مدت 24 ساعت مشاهده شد. بنابراین نتایج نشان داد که پیش تیمار بذر با نیترات پتاسیم 1% به مدت 24 ساعت مؤثرترین روش برای بهبود جوانه زنی و رشد اولیه دانهال بذر تمرهندی محسوب می شود.

سابقه و هدف: راناس (Prunus microcarpa C.A.M.) از خانواده Rosaceae جزء گونه های ارزشمند جنگل های نیمه خشک ناحیه ایرانو- تورانی بوده و کارکردهای اکولوژیکی فراوانی در این مناطق دارد. در دهه های اخیر تبدیل کاربری، چرای دام، آتش سوزی و برداشت میوه آن موجب تخریب رویشگاه های این گونه شده است. بنایراین، برای احیاء رویشگاهای این گونه از طریق جنگلکاری و تولید بهینه نهال آن از اهمیت زیادی برخوردار است. از آنجایی که بذر راناس، به دلیل دشوار بودن شرایط جوانه زنی در طبیعت، نرخ جوانه زنی اندکی دارد، این پژوهش، با هدف بررسی راه های شکست خواب بذر و تعیین صفات جوانه زنی بذر این گونه انجام شد. مواد و روش ها: اواخر مردادماه 1401، میوه های رسیده راناس از 10درختچه سالم با ویژگی های یکسان از نظر قطر و ارتفاع واقع در رویشگاه کندرق، 35 کیلومتری شهرستان خلخال، جمع آوری شدند. سپس بذرهای با پوسته و بدون پوسته در ماسه مرطوب و در یخچال (دمای 1± 5 درجه سانتی گراد) به مدت 0، 3 ، 4 و 5 ماه در چهار تکرار50 تایی در شرایط پیش تیمار لایه گذاری سرد واقع شدند. بعد از اتمام مدت لایه گذاری سرد، بذرها در اتاقک رشد با رطوبت نسبی 65 درصد و دمای 1±25 درجه سانتی گراد قرار گرفتند. شمارش جوانه زنی بذرها در اتاقک رشد به صورت روزانه و در طی مدت 60 روز ثبت شد. بذرهایی که جوانه زده و از بستر کاشت (ماسه استریل شده) بیرون آمدند، به عنوان بذر جوانه زده محسوب شدند. در پایان دوره آزمایش، درصد جوانه-زنی، سرعت جوانه زنی، رشد اولیه نونهال ها و شاخص بنیه تعیین شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که اثر متقابل پیش تیمار لایه گذاری سرد × پوسته بر همه صفات جوانه زنی بذرهای راناس در سطح یک درصد و پنج درصد معنی دار است. در شرایط طبیعی (بدون پیش تیمار سرمادهی)، بذرها در دو حالت با پوسته و بدون پوسته اساساً جوانه زنی نداشتند. طول دوره جوانه زنی 25 روز طول کشید و تیمار بذرهای بدون پوسته با سرمادهی پنج ماهه، روند جوانه زنی سریع تری در مقایسه با سایر تیمار ها داشتند. بیشترین جوانه زنی (50/50 درصد)، سرعت جوانه زنی (58/1 عدد در روز)، طول ریشه چه (85/2 سانتی متر) طول ساقه چه (54/3 سانتی متر) و شاخص بنیه (3/324) به بذرهای بدون پوسته که پنج ماه سرمادهی شده بودند تعلق داشت. البته بذرهای با پوسته و پیش تیمار لایه گذاری پنج ماه نیز از درصد جوانه زنی (38 درصد) و شاخص بنیه (5/241) قابل قبولی برخوردار بودند. نتیجه گیری: به طور کلی، با افزایش دوره سرمادهی، هم در حالت با پوسته و هم بدون پوسته کلیه صفات مورد بررسی بذرها افزایش یافت. از یافته های این پژوهش می توان نتیجه گیری کرد اگرچه صفات جوانه زنی در بذور بدون پوسته بیشتر است، لیکن با توجه به وقت گیر و هزینه بر بودن عملیات حذف پوسته و به عبارتی دشوار بودن اجرای آن در شرایط نهالستان، پیشنهاد می-گردد برای تولید انبوه نهال، از بذرهای با پوسته و پیش تیمار لایه گذاری سرد پنج ماهه استفاده شود.

رکود بذر یکی از مهمترین مشکلات مطالعه تاثیر عوامل مختلف بر ویژگی های جوانه زنی بذر علفهای هرز تلقی می گردد چرا که در این مطالعات به بذور سالم، فاقد رکود و در عین حال دارای قدرت جوانه زنی و قدرت حیات نیاز می باشد. این آزمایش به منظور یافتن روشی کارآمد، ساده، کم هزینه و سریع برای شکستن رکود بذر گاوپنبه (Abutilon theophrasti Med.) به عنوان یکی از علفهای هرز مهم کشور انجام شد. آزمایش با استفاده از دو جمعیت بذری جمع آوری شده از دو مکان متفاوت در استان گلستان در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت آزمایش فاکتوریل با چهار تکرار به اجرا درآمد. بذور هر یک از دو جمعیت بذری به سه قسمت تقسیم گردید؛ یک قسمت از بذور به عنوان شاهد در دمای اتاق نگهداری شدند. از دو قسمت باقیمانده، یک قسمت به مدت دو هفته و قسمت دیگر به مدت سه ماه در شرایط سرمادهی (دمای 4 درجه سانتی گراد) مرطوب قرار داده شدند. سپس نه تیمار خراش دهی مکانیکی و شیمیایی بر هر یک از این سه قسمت اعمال و اجزای (سرعت، یکنواختی و درصد) جوانه زنی آنها بررسی شد. همچنین، به منظور تعیین تاثیر تیمارها بر نفوذپذیری پوسته بذر به آب، روند زمانی جذب آب بذور پس از اعمال تیمارها مطالعه گردید. نتایج تجزیه مرکب داده ها حاکی از عدم تاثیر معنی دار مکان در آزمایش و تاثیر معنی دار تیمارهای پیش سرمادهی و خراش دهی و اثر متقابل آنها بر اجزای جوانه زنی در سطح 5 درصد بود. بر اساس نتایج به دست آمده برای شرایط عدم سرمادهی مرطوب (شاهد) و دو هفته سرمادهی مرطوب، موثرترین تیمارها، تیمارهای غوطه ور کردن بذور در آب جوش به مدت 5 و 10 ثانیه و به دنبال آنها تیمار غوطه ور کردن بذور به مدت 20 دقیق در اسید سولفوریک غلیظ بودند. در شرایط سه ماه سرمادهی، بذور در هیچ یک از نه تیمار خراش دهی شیمیایی و مکانیکی جوانه زنی قابل قبولی نداشتند. در شرایط عدم پیش سرمادهی، درصد جوانه زنی بذور در تیمارهای 20 دقیقه غوطه وری در اسید سولفوریک، و 5 و 10 ثانیه غوطه وری در آب جوش به ترتیب در حدود 50.5, 52 و 53 درصد بود. با دو هفته سرمادهی مرطوب، درصد جوانه زنی بذور در این تیمارها بترتیب به 63.25, 58 و 63.5 درصد افزایش یافت در حالی که در شرایط سه ماه سرمادهی مرطوب، درصد جوانه زنی در تیمارهای فوق به ترتیب به 19.25, 12 و 19.2 درصد تقلیل یافت که بترتیب کاهشی برابر با 77، 65 و 66 درصد را نشان می دهد.

خواب بذر یکی از فرایندهای پیچیده در پاسخ به شرایط نامساعد محیطی است که وجود آن در بذر گلابی وحشی گزارش شده است. این تحقیق با هدف بررسی تیمارهای چینه سرمایی و اسید جیبرلیک بر جوانه زنی بذر گلابی وحشی با دو مبدأ ارتفاعی میان بند و بالابند (به ترتیب 2150 و 2450 متر از سطح دریا) واقع در جنگل های جنوب شرق یاسوج انجام شد. بدین منظور بذرهای گلابی وحشی از دو مبدأ مورد نظر جمع آوری و پس از انجام تیمارهای اسید جیبرلیک (صفر و 1500 میلی گرم در لیتر) برای مدت 48 ساعت و متعاقب آن تیمار چینه سرمایی (در زمان‏های صفر، 30، 60 و 90 روز) در دمای 4 درجه سانتی گراد، بصورت آزمایش فاکتوریل با دو فاکتور منشأ بذر در دو سطح طبقات ارتفاعی و تیمارهای خواب شکنی در 8 سطح در قالب طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار در آزمایشگاه بذر دانشگاه یاسوج تحت آزمون جوانه زنی قرار گرفتند. بیشترین درصد جوانه زنی (100 درصد)، سرعت جوانه زنی (75/49 بذر در روز) و شاخص بنیه بذر (9/17) در بذرهای جمع آوری شده از بالابند و تیمار شده با چینه سرمایی (به مدت 90 روز)+ اسید جیبرلیک 1500 پی پی ام مشاهده شد. نتایج تحقیق نشان داد که درصد جوانه زنی بذرهای میان بند با تیمار اسید جیبرلیک+چینه سرمایی به مدت 90 روز (با 88 درصد) از درصد جوانه زنی بذرهای بالابند با تیمار اسید جیبرلیک + چینه سرمایی به مدت 60 روز (93 درصد) کمتر بود و بذرهای منطقه بالابند در مدت کوتاه تری به حداکثر درصد جوانه زنی رسیدند. نتایج این تحقیق نشان داد که خواب بذر گلابی وحشی از نوع فیزیولوژیکی است. ضمن اینکه برای تولید نهال در نهالستان و نیز برای بذرکاری به منظور احیاء و غنی سازی توده های جنگلی تخریب شده در زاگرس، استفاده از بذرهای ارتفاعات بالابند پیشنهاد می شود.